Bài 6: LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG – NỀN TẢNG CỦA LẬP TRÌNH HƯỚNG ĐỐI TƯỢNG

Chào các bạn! Tôi rất vui được đồng hành cùng các bạn trong hành trình chinh phục Java OOP. Hôm nay chúng ta sẽ đi vào khái niệm cốt lõi nhất của lập trình hướng đối tượng (OOP): Lớp (Class) và Đối tượng (Object).

I. PHẦN LÝ THUYẾT

1. Tư duy hướng đối tượng trong đời thực

Trước khi vào code, hãy quan sát thế giới xung quanh:

  • Điện thoại di động: Mỗi chiếc có thuộc tính: màu sắc, kích thước, dung lượng
  • Sinh viên: Mỗi người có thuộc tính: tên, tuổi, mã số sinh viên
  • Xe ô tô: Mỗi xe có hành vi: khởi động, dừng, tăng tốc

Trong OOP, chúng ta mô phỏng thế giới thực bằng các đối tượng.

2. Lớp (Class) – Bản thiết kế

Lớp là bản thiết kế, khuôn mẫu để tạo ra các đối tượng. Nó định nghĩa:

  • Thuộc tính (Attributes/Properties): Dữ liệu mô tả đối tượng
  • Phương thức (Methods): Hành vi của đối tượng
// Ví dụ: Lớp SinhVien là bản thiết kế
public class SinhVien {
    // Thuộc tính
    String ten;
    int tuoi;
    String maSV;
    
    // Phương thức
    void hocBai(String monHoc) {
        System.out.println(ten + " đang học môn " + monHoc);
    }
}

3. Đối tượng (Object) – Thể hiện cụ thể

Đối tượng là một thể hiện cụ thể được tạo ra từ lớp. Mỗi đối tượng có giá trị riêng cho các thuộc tính.

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        // Tạo đối tượng sinhVien1 từ lớp SinhVien
        SinhVien sinhVien1 = new SinhVien();
        sinhVien1.ten = "Nguyễn Văn A";
        sinhVien1.tuoi = 20;
        sinhVien1.maSV = "SV001";
        
        // Tạo đối tượng sinhVien2
        SinhVien sinhVien2 = new SinhVien();
        sinhVien2.ten = "Trần Thị B";
        sinhVien2.tuoi = 21;
        sinhVien2.maSV = "SV002";
        
        // Gọi phương thức
        sinhVien1.hocBai("Toán");
        sinhVien2.hocBai("Văn");
    }
}

4. Từ khóa new – Tạo đối tượng

Khi bạn viết new SinhVien(), Java sẽ:

  1. Cấp phát bộ nhớ cho đối tượng
  2. Khởi tạo các thuộc tính với giá trị mặc định
  3. Trả về tham chiếu đến đối tượng

5. So sánh Lớp vs Đối tượng

Lớp (Class)Đối tượng (Object)
Bản thiết kếSản phẩm được tạo ra
Tồn tại 1 lầnCó thể có nhiều đối tượng
Không chiếm bộ nhớChiếm bộ nhớ khi được tạo
Định nghĩa trong file .javaTạo ra khi chương trình chạy

II. PHẦN THỰC HÀNH

Ví dụ 1: Lớp XeHoi đơn giản

public class XeHoi {
    // Thuộc tính
    String hangXe;
    String mauSac;
    int tocDoHienTai;
    
    // Phương thức
    void tangToc(int km) {
        tocDoHienTai += km;
        System.out.println(hangXe + " tăng tốc lên " + tocDoHienTai + " km/h");
    }
    
    void phanh() {
        tocDoHienTai = 0;
        System.out.println(hangXe + " đã dừng lại");
    }
    
    void hienThiThongTin() {
        System.out.println("Hãng xe: " + hangXe);
        System.out.println("Màu sắc: " + mauSac);
        System.out.println("Tốc độ hiện tại: " + tocDoHienTai + " km/h");
    }
}

// Chương trình chính
public class MainXeHoi {
    public static void main(String[] args) {
        XeHoi xe1 = new XeHoi();
        xe1.hangXe = "Toyota";
        xe1.mauSac = "Đỏ";
        xe1.tocDoHienTai = 50;
        
        XeHoi xe2 = new XeHoi();
        xe2.hangXe = "Honda";
        xe2.mauSac = "Trắng";
        xe2.tocDoHienTai = 0;
        
        System.out.println("=== THÔNG TIN XE 1 ===");
        xe1.hienThiThongTin();
        xe1.tangToc(30);
        
        System.out.println("\n=== THÔNG TIN XE 2 ===");
        xe2.hienThiThongTin();
        xe2.tangToc(60);
        xe2.phanh();
    }
}

Ví dụ 2: Lớp HinhChuNhat với tính toán

public class HinhChuNhat {
    // Thuộc tính
    double chieuDai;
    double chieuRong;
    
    // Phương thức tính diện tích
    double tinhDienTich() {
        return chieuDai * chieuRong;
    }
    
    // Phương thức tính chu vi
    double tinhChuVi() {
        return (chieuDai + chieuRong) * 2;
    }
    
    // Phương thức kiểm tra có phải hình vuông không
    boolean laHinhVuong() {
        return chieuDai == chieuRong;
    }
    
    // Phương thức hiển thị thông tin
    void hienThiThongTin() {
        System.out.println("Chiều dài: " + chieuDai);
        System.out.println("Chiều rộng: " + chieuRong);
        System.out.println("Diện tích: " + tinhDienTich());
        System.out.println("Chu vi: " + tinhChuVi());
        System.out.println("Là hình vuông? " + (laHinhVuong() ? "Có" : "Không"));
    }
}

III. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

Phần A: Câu hỏi lý thuyết (5 phút)

  1. Câu 1: Lớp và đối tượng khác nhau như thế nào? Cho ví dụ minh họa.
  2. Câu 2: Từ khóa new có ý nghĩa gì? Điều gì xảy ra khi sử dụng từ khóa new?
  3. Câu 3: Giải thích sự khác biệt giữa “thuộc tính” và “phương thức” trong một lớp.
  4. Câu 4: Tại sao một lớp được gọi là “bản thiết kế”?
  5. Câu 5: Có thể tạo bao nhiêu đối tượng từ một lớp?

Phần B: Bài tập thực hành (20 phút)

Bài 1: Lớp Sách cơ bản

Hãy tạo một lớp Sach với:

  • Thuộc tính: tieuDe, tacGia, gia, soTrang
  • Phương thức: hienThiThongTin() hiển thị tất cả thông tin sách

Tạo 3 đối tượng sách khác nhau và gọi phương thức hienThiThongTin().

Bài 2: Lớp Máy tính

Tạo lớp MayTinh với:

  • Thuộc tính: hang, ram (GB), oCung (GB), gia
  • Phương thức:
    • kiemTraCauHinh(): In ra thông số cấu hình
    • coTheChoiGame(): Trả về true nếu RAM ≥ 8GB
    • tinhThue(): Tính thuế 10% của giá

Bài 3: Lớp Ngân hàng (nâng cao)

Tạo lớp TaiKhoanNganHang với:

  • Thuộc tính: soTaiKhoan, tenChuTaiKhoan, soDu
  • Phương thức:
    • guiTien(double soTien): Thêm tiền vào tài khoản
    • rutTien(double soTien): Rút tiền nếu đủ số dư
    • chuyenTien(TaiKhoanNganHang taiKhoanKhac, double soTien): Chuyển tiền sang tài khoản khác
    • hienThiSoDu(): Hiển thị số dư hiện tại

Gợi ý cho Bài 3:

public class TaiKhoanNganHang {
    String soTaiKhoan;
    String tenChuTaiKhoan;
    double soDu;
    
    void guiTien(double soTien) {
        // Viết code ở đây
    }
    
    boolean rutTien(double soTien) {
        // Viết code ở đây
        return true; // hoặc false
    }
}

Phần C: Thử thách sáng tạo (10 phút)

Tạo một lớp cho bất kỳ đối tượng nào bạn thích trong đời sống. Ví dụ:

  • Lớp ConMeo với thuộc tính: ten, tuoi, mauLong, canNang
  • Phương thức: keu(), an(String thucAn), ngu()

IV. TÓM TẮT BÀI HỌC

  • Lớp (Class) là bản thiết kế, định nghĩa thuộc tính và phương thức
  • Đối tượng (Object) là thể hiện cụ thể được tạo từ lớp
  • Sử dụng new để tạo đối tượng
  • Mỗi đối tượng có bộ nhớ riêng cho thuộc tính
  • Có thể tạo nhiều đối tượng từ một lớp

Comments are closed.