DỰ ÁN CUỐI KHÓA JAVA: HỆ THỐNG QUẢN LÝ THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ

I. TỔNG QUAN DỰ ÁN

1. Tên dự án

eLibrary Management System – Hệ thống quản lý thư viện điện tử

2. Mục tiêu dự án

  • Tổng hợp tất cả kiến thức đã học: OOP, SOLID, Design Patterns, Collections, Exception Handling
  • Xây dựng hệ thống thực tế với đầy đủ các chức năng CRUD, validation, business logic
  • Áp dụng kiến trúc phân tầng (Layered Architecture)
  • Tạo cơ sở để phát triển thành ứng dụng web/desktop thực tế

3. Công nghệ sử dụng

  • Ngôn ngữ: Java 8+
  • Cấu trúc dữ liệu: Collections Framework
  • Lưu trữ: In-memory (có thể mở rộng sang file/database)
  • Các công cụ: Git, JUnit (test), JavaDoc (documentation)

II. YÊU CẦU HỆ THỐNG

4.1 Yêu cầu chức năng (Functional Requirements)

Quản lý tài liệu

  • Thêm/sửa/xóa/tìm kiếm tài liệu (Sách, Báo, Tạp chí, Luận văn)
  • Phân loại tài liệu theo thể loại, tác giả, năm xuất bản
  • Quản lý trạng thái tài liệu (có sẵn, đã mượn, đang sửa chữa)
  • Tự động sinh mã tài liệu theo quy tắc

Quản lý thành viên

  • Đăng ký/đăng nhập thành viên
  • Phân loại thành viên (Sinh viên, Giảng viên, Nhân viên)
  • Quản lý thông tin cá nhân, lịch sử mượn trả
  • Tính điểm tích lũy dựa trên hoạt động

Quản lý mượn trả

  • Mượn tài liệu (kiểm tra điều kiện)
  • Trả tài liệu (tính phí quá hạn nếu có)
  • Gia hạn mượn (tối đa 2 lần)
  • Đặt trước tài liệu đang được mượn
  • Tự động gửi thông báo nhắc nhở (mô phỏng)

Quản lý nhân viên

  • Phân quyền (Admin, Thủ thư, Nhân viên)
  • Quản lý lịch làm việc
  • Xử lý yêu cầu thành viên

Thống kê báo cáo

  • Thống kê tài liệu được mượn nhiều nhất
  • Thống kê thành viên mượn nhiều nhất
  • Thống kê doanh thu từ phí quá hạn
  • Báo cáo tài liệu sắp hết hạn bản quyền

Hệ thống gợi ý

  • Gợi ý tài liệu dựa trên lịch sử mượn
  • Đánh giá và xếp hạng tài liệu
  • Tìm kiếm thông minh (full-text search đơn giản)

4.2 Yêu cầu phi chức năng (Non-functional Requirements)

  • Performance: Hỗ trợ ít nhất 1000 tài liệu và 500 thành viên
  • Scalability: Dễ dàng mở rộng thêm tính năng mới
  • Maintainability: Code dễ đọc, dễ bảo trì, tuân thủ SOLID
  • Reliability: Xử lý lỗi hợp lý, không crash ứng dụng
  • Usability: Giao diện console thân thiện, dễ sử dụng

V. KIẾN TRÚC HỆ THỐNG

5.1 Kiến trúc phân tầng (Layered Architecture)

┌─────────────────────────────────────────┐
│        PRESENTATION LAYER (UI)          │
│           Console Interface             │
├─────────────────────────────────────────┤
│        BUSINESS LOGIC LAYER             │
│      - Services                         │
│      - Business Rules                   │
│      - Validation                       │
├─────────────────────────────────────────┤
│        DATA ACCESS LAYER                │
│      - Repositories                     │
│      - DAOs                             │
├─────────────────────────────────────────┤
│        DOMAIN LAYER                     │
│      - Entities                         │
│      - Value Objects                    │
│      - Enums                            │
└─────────────────────────────────────────┘

5.2 Các package chính

com.tiilaz.ellbrary
├── main
│   └── LibraryApp.java
├── domain
│   ├── entities
│   ├── enums
│   ├── valueobjects
│   └── exceptions
├── repository
│   ├── interfaces
│   └── implementations
├── service
│   ├── interfaces
│   └── implementations
├── controller
├── dto
├── util
└── config

VI. THIẾT KẾ CHI TIẾT

6.1 Domain Model (Các lớp thực thể)

Lớp cơ sở

abstract class BaseEntity {
    protected String id;
    protected LocalDateTime createdAt;
    protected LocalDateTime updatedAt;
    // Getters, setters, equals(), hashCode()
}

Các lớp thực thể chính

  1. TaiLieu (abstract)
    • Thuộc tính: maTaiLieu, ten, tacGia, namXuatBan, theLoai, soTrang, trangThai
    • Phương thức: abstract getLoaiTaiLieu()
  2. Sach (extends TaiLieu)
    • Thuộc tính: isbn, lanTaiBan, giaTien
  3. Bao (extends TaiLieu)
    • Thuộc tính: ngayPhatHanh, soPhatHanh
  4. TapChi (extends TaiLieu)
    • Thuộc tính: kyPhatHanh, tapSo
  5. LuanVan (extends TaiLieu)
    • Thuộc tính: tenTacGia, tenTruong, chuongTrinhDaoTao
  6. ThanhVien
    • Thuộc tính: maThanhVien, hoTen, email, sdt, loaiThanhVien, diemTichLuy
    • Phương thức: coTheMuon(), tangDiemTichLuy()
  7. NhanVien
    • Thuộc tính: maNhanVien, hoTen, chucVu, caLamViec
  8. PhieuMuon
    • Thuộc tính: maPhieu, thanhVien, danhSachTaiLieu, ngayMuon, ngayTraDuKien, trangThai
    • Phương thức: tinhPhiPhat(), kiemTraQuaHan()
  9. PhieuTra
    • Thuộc tính: maPhieuTra, phieuMuon, ngayTraThucTe, tongPhiPhat
  10. DanhGia
    • Thuộc tính: thanhVien, taiLieu, diem, binhLuan, ngayDanhGia

6.2 Enum Classes

enum LoaiTaiLieu { SACH, BAO, TAP_CHI, LUAN_VAN }
enum TrangThaiTaiLieu { CO_SAN, DA_MUON, DANG_SUA_CHUA, MAT }
enum LoaiThanhVien { SINH_VIEN, GIANG_VIEN, NHAN_VIEN, KHAC }
enum TrangThaiPhieuMuon { DANG_MUON, DA_TRA, QUA_HAN, HUY }
enum QuyenHan { ADMIN, THU_THU, NHAN_VIEN }

6.3 Custom Exceptions

class TaiLieuKhongKhaDungException extends Exception
class ThanhVienBiKhoaException extends Exception
class SoLuongMuonVuotQuaException extends Exception
class ThoiGianMuonVuotQuaException extends Exception
class DuLieuKhongHopLeException extends Exception

VII. DESIGN PATTERNS ÁP DỤNG

7.1 Factory Pattern

interface TaiLieuFactory {
    TaiLieu createTaiLieu(Map<String, Object> data);
}

class SachFactory implements TaiLieuFactory {
    public TaiLieu createTaiLieu(Map<String, Object> data) {
        return new Sach(
            (String) data.get("maTaiLieu"),
            (String) data.get("ten"),
            // ... các tham số khác
        );
    }
}

7.2 Strategy Pattern

interface TinhPhiPhatStrategy {
    double tinhPhi(PhieuMuon phieuMuon, int soNgayQuaHan);
}

class TinhPhiSinhVienStrategy implements TinhPhiPhatStrategy
class TinhPhiGiangVienStrategy implements TinhPhiPhatStrategy

7.3 Observer Pattern

interface ThongBaoObserver {
    void update(String thongBao, ThanhVien thanhVien);
}

class EmailNotifier implements ThongBaoObserver
class SMSNotifier implements ThongBaoObserver
class PushNotifier implements ThongBaoObserver

7.4 Repository Pattern

interface TaiLieuRepository {
    void add(TaiLieu taiLieu);
    void update(TaiLieu taiLieu);
    void delete(String maTaiLieu);
    TaiLieu findById(String maTaiLieu);
    List<TaiLieu> findAll();
    List<TaiLieu> findByTheLoai(String theLoai);
}

7.5 Singleton Pattern

class LibraryConfig {
    private static LibraryConfig instance;
    private Properties config;
    
    private LibraryConfig() {
        // Load configuration
    }
    
    public static synchronized LibraryConfig getInstance() {
        if (instance == null) {
            instance = new LibraryConfig();
        }
        return instance;
    }
}

7.6 Template Method Pattern

abstract class ReportGenerator {
    public final void generateReport() {
        prepareData();
        generateHeader();
        generateBody();
        generateFooter();
        saveReport();
    }
    
    protected abstract void generateBody();
    // Các phương thức khác...
}

class ThongKeTaiLieuReport extends ReportGenerator
class ThongKeThanhVienReport extends ReportGenerator

7.7 Builder Pattern

class PhieuMuonBuilder {
    private String maPhieu;
    private ThanhVien thanhVien;
    private List<TaiLieu> danhSachTaiLieu;
    
    public PhieuMuonBuilder setMaPhieu(String maPhieu) {
        this.maPhieu = maPhieu;
        return this;
    }
    
    public PhieuMuon build() {
        return new PhieuMuon(maPhieu, thanhVien, danhSachTaiLieu);
    }
}

VIII. CÁC SERVICE CHÍNH

8.1 Service Interfaces

interface TaiLieuService {
    TaiLieu themTaiLieu(TaiLieuDTO dto) throws DuLieuKhongHopLeException;
    TaiLieu capNhatTaiLieu(String maTaiLieu, TaiLieuDTO dto);
    void xoaTaiLieu(String maTaiLieu);
    List<TaiLieu> timKiemTaiLieu(TimKiemCriteria criteria);
    List<TaiLieu> getGoiYTaiLieu(String maThanhVien);
}

interface ThanhVienService {
    ThanhVien dangKyThanhVien(ThanhVienDTO dto);
    void capNhatThongTin(String maThanhVien, ThanhVienDTO dto);
    List<PhieuMuon> getLichSuMuon(String maThanhVien);
    boolean kiemTraKhaNangMuon(String maThanhVien);
}

interface MuonTraService {
    PhieuMuon muonTaiLieu(MuonTaiLieuRequest request) 
        throws TaiLieuKhongKhaDungException, 
               ThanhVienBiKhoaException,
               SoLuongMuonVuotQuaException;
    
    PhieuTra traTaiLieu(String maPhieuMuon, LocalDate ngayTraThucTe);
    PhieuMuon giaHanMuon(String maPhieuMuon) throws ThoiGianMuonVuotQuaException;
    List<PhieuMuon> getPhieuMuonQuaHan();
}

interface ThongKeService {
    Map<String, Object> thongKeTaiLieu(LocalDate from, LocalDate to);
    Map<String, Object> thongKeThanhVien(LocalDate from, LocalDate to);
    List<TaiLieu> getTopTaiLieuMuonNhieu(int topN);
    double tinhDoanhThu(LocalDate from, LocalDate to);
}

IX. QUY TRÌNH NGHIỆP VỤ CHÍNH

9.1 Quy trình mượn tài liệu

1. Thành viên yêu cầu mượn tài liệu
2. Kiểm tra điều kiện mượn:
   - Tài liệu có sẵn không?
   - Thành viên có bị khóa không?
   - Thành viên đã mượn quá số lượng cho phép?
   - Thành viên có nợ phí quá hạn không?
3. Nếu hợp lệ:
   - Tạo phiếu mượn
   - Cập nhật trạng thái tài liệu
   - Trừ số lượng tài liệu có sẵn
   - Ghi nhận lịch sử mượn
4. Thông báo cho thành viên

9.2 Quy trình trả tài liệu

1. Thành viên trả tài liệu
2. Kiểm tra:
   - Tài liệu có bị hư hỏng không?
   - Có quá hạn không?
3. Nếu quá hạn:
   - Tính phí phạt theo chính sách
   - Cập nhật điểm tích lũy (trừ điểm)
4. Cập nhật trạng thái:
   - Tài liệu trở về "có sẵn"
   - Đánh dấu phiếu mượn là "đã trả"
5. Nếu có người đặt trước:
   - Thông báo cho người đặt trước

9.3 Quy trình gia hạn

1. Thành viên yêu cầu gia hạn
2. Kiểm tra điều kiện:
   - Chỉ được gia hạn tối đa 2 lần
   - Không được gia hạn nếu có người đặt trước
   - Không được gia hạn nếu đã quá hạn
3. Nếu hợp lệ:
   - Cập nhật ngày trả dự kiến
   - Ghi nhận lần gia hạn

X. GIAO DIỆN CONSOLE

10.1 Menu chính

=== HỆ THỐNG QUẢN LÝ THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ ===

1. Quản lý tài liệu
2. Quản lý thành viên
3. Mượn/Trả tài liệu
4. Thống kê báo cáo
5. Hệ thống gợi ý
6. Cài đặt hệ thống
0. Thoát

Chọn chức năng: 

10.2 Menu quản lý tài liệu

=== QUẢN LÝ TÀI LIỆU ===

1. Thêm tài liệu mới
2. Sửa thông tin tài liệu
3. Xóa tài liệu
4. Tìm kiếm tài liệu
5. Hiển thị tất cả tài liệu
6. Quản lý thể loại
0. Quay lại

Chọn chức năng:

10.3 Form thêm tài liệu

=== THÊM TÀI LIỆU MỚI ===

Loại tài liệu (1-Sách, 2-Báo, 3-Tạp chí, 4-Luận văn): 
Tên tài liệu: 
Tác giả: 
Năm xuất bản: 
Thể loại: 
Số trang: 
Giá tiền (nếu có): 
ISBN (nếu là sách): 
...

Lưu thành công! Mã tài liệu: TL20231201001

XI. TEST CASES VÀ VALIDATION

11.1 Test Cases cho mượn tài liệu

@Test
public void testMuonTaiLieu_ThanhCong() {
    // Arrange
    ThanhVien tv = new ThanhVien("TV001", "Nguyễn Văn A", LoaiThanhVien.SINH_VIEN);
    TaiLieu tl = new Sach("TL001", "Java OOP", "Tác giả X", 2023);
    
    // Act
    PhieuMuon phieuMuon = muonTraService.muonTaiLieu(
        new MuonTaiLieuRequest("TV001", Arrays.asList("TL001"))
    );
    
    // Assert
    assertNotNull(phieuMuon);
    assertEquals(TrangThaiPhieuMuon.DANG_MUON, phieuMuon.getTrangThai());
    assertEquals(TrangThaiTaiLieu.DA_MUON, tl.getTrangThai());
}

@Test(expected = TaiLieuKhongKhaDungException.class)
public void testMuonTaiLieu_TaiLieuDaMuon() {
    // Tài liệu đã được mượn trước đó
    muonTraService.muonTaiLieu(...);
}

11.2 Validation Rules

class TaiLieuValidator {
    public static void validate(TaiLieuDTO dto) throws DuLieuKhongHopLeException {
        if (dto.getTen() == null || dto.getTen().trim().isEmpty()) {
            throw new DuLieuKhongHopLeException("Tên tài liệu không được để trống");
        }
        if (dto.getNamXuatBan() < 1900 || dto.getNamXuatBan() > LocalDate.now().getYear()) {
            throw new DuLieuKhongHopLeException("Năm xuất bản không hợp lệ");
        }
        // Thêm các validation khác...
    }
}

XII. KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI

12.1 Phân chia module theo tuần

Tuần 1: Thiết kế và Domain Layer

  • Phân tích yêu cầu
  • Thiết kế UML (Class Diagram, Sequence Diagram)
  • Tạo các lớp domain (entities, enums, exceptions)
  • Viết unit test cho domain classes

Tuần 2: Data Access Layer và Repository Pattern

  • Tạo repository interfaces
  • Implement in-memory repositories (dùng HashMap, ArrayList)
  • Tạo factory classes
  • Viết test cho repositories

Tuần 3: Business Logic Layer và Services

  • Tạo service interfaces
  • Implement các service chính (TaiLieuService, ThanhVienService)
  • Áp dụng Strategy Pattern cho tính phí phạt
  • Viết integration test

Tuần 4: Controller Layer và Console UI

  • Tạo các controller classes
  • Xây dựng menu console
  • Xử lý user input và validation
  • Tạo các DTO classes

Tuần 5: Design Patterns nâng cao

  • Áp dụng Observer Pattern cho thông báo
  • Áp dụng Template Method cho báo cáo
  • Áp dụng Builder Pattern cho complex objects
  • Refactor code theo SOLID

Tuần 6: Hoàn thiện và test

  • Thêm các tính năng phụ (gợi ý, đánh giá)
  • Viết comprehensive test suite
  • Tối ưu hóa performance
  • Viết documentation (JavaDoc, README)

12.2 Tiêu chí đánh giá

Code Quality (40%)

  • Tuân thủ OOP principles
  • Áp dụng SOLID đúng chỗ
  • Sử dụng Design Patterns hợp lý
  • Code clean, dễ đọc, có comments

Functionality (30%)

  • Đầy đủ các chức năng yêu cầu
  • Xử lý đúng business logic
  • Validation và exception handling tốt

Architecture (20%)

  • Kiến trúc phân tầng rõ ràng
  • Low coupling, high cohesion
  • Dễ dàng mở rộng và bảo trì

Testing (10%)

  • Có đầy đủ unit tests
  • Test coverage hợp lý
  • Test các edge cases

XIII. MỞ RỘNG VÀ NÂNG CẤP

13.1 Hướng mở rộng

  1. Lưu trữ dữ liệu: Chuyển từ in-memory sang file (JSON/XML) hoặc database (SQLite/MySQL)
  2. Giao diện: Phát triển thành ứng dụng desktop (JavaFX) hoặc web (Spring Boot)
  3. Tính năng nâng cao:
    • Hệ thống điểm thưởng và đổi quà
    • Chatbot hỗ trợ tìm kiếm
    • Hệ thống đề xuất AI đơn giản
    • Quét mã QR để mượn/trả

13.2 Deployment

  • Đóng gói thành JAR file executable
  • Tạo installer cho Windows/Linux
  • Deploy lên server (nếu phát triển web version)

XIV. TÀI LIỆU VÀ HỖ TRỢ

14.1 Tài liệu cần nộp

  1. Source code đầy đủ trên GitHub
  2. UML diagrams (Class Diagram, Sequence Diagram)
  3. Document thiết kế hệ thống
  4. Test report và coverage
  5. User manual (hướng dẫn sử dụng)
  6. Presentation slides

14.2 Công cụ hỗ trợ

  • Git/GitHub: Quản lý source code
  • JUnit 5: Unit testing
  • JaCoCo: Test coverage
  • Draw.io: Vẽ UML diagrams
  • Postman: Test API (nếu có)

14.3 Timeline đề xuất

Week 1-2: Analysis & Design
Week 3-4: Core Implementation
Week 5: Advanced Features & Patterns
Week 6: Testing & Documentation
Week 7: Final Review & Presentation

XV. LỜI KHUYÊN CHO DỰ ÁN

15.1 Bắt đầu như thế nào?

  1. Start small: Bắt đầu với các lớp domain đơn giản
  2. Incremental development: Thêm tính năng từ từ, commit thường xuyên
  3. Test-driven: Viết test trước khi code
  4. Refactor liên tục: Đừng ngại refactor khi thấy code smell

15.2 Những lỗi thường gặp

  • Thiết kế quá phức tạp ngay từ đầu
  • Không tuân thủ nguyên tắc đóng gói
  • Xử lý exception không đúng cách
  • Không viết test cases
  • Commit code chưa hoàn chỉnh

15.3 Tips cho điểm cao

  • Áp dụng đa dạng Design Patterns: Sử dụng ít nhất 5 patterns khác nhau
  • Viết code sạch: Tuân thủ naming conventions, proper indentation
  • Documentation: Comment rõ ràng, có JavaDoc
  • Error handling: Xử lý lỗi một cách user-friendly
  • Performance: Tối ưu các thuật toán tìm kiếm/sắp xếp

KẾT LUẬN

Dự án này không chỉ là bài tập cuối khóa mà là cơ hội để bạn xây dựng portfolio của mình. Một hệ thống quản lý thư viện điện tử hoàn chỉnh sẽ là điểm cộng rất lớn trong CV khi xin việc.

Hãy nhớ:

  • Code tốt không phải là code chạy được, mà là code dễ đọc, dễ bảo trì, và dễ mở rộng
  • Thiết kế quan trọng hơn implementation
  • Test là không thể thiếu
  • Documentation là chìa khóa để người khác hiểu code của bạn

Comments are closed.