Bài 3: Nhập Xuất Dữ Liệu trong Java |TiiLaZ

Mục tiêu bài học:

Sử dụng các phương thức xuất dữ liệu: print(), println(), printf()
Sử dụng lớp Scanner để nhập dữ liệu từ bàn phím
Định dạng đầu ra với các specifier (PT s, PT d, PT f, PT c)
- PT là ký hiệu phần trăm trên bàn phím
Xử lý ngoại lệ cơ bản khi nhập liệu
Đọc và ghi file văn bản cơ bản

Phần 1: Xuất dữ liệu ra màn hình

1.1. Các phương thức xuất dữ liệu cơ bản

Cú pháp:

System.out.print(dữ_liệu);      // In ra dữ liệu, không xuống dòng
System.out.println(dữ_liệu);    // In ra dữ liệu, có xuống dòng
System.out.println();           // Chỉ xuống dòng

Tham số:

dữ_liệu: Có thể là bất kỳ kiểu dữ liệu nào (số, chuỗi, đối tượng…)

Ví dụ:

public class OutputBasic {
    public static void main(String[] args) {
        // In không xuống dòng
        System.out.print("Xin chào ");
        System.out.print("Java!");
        // Kết quả: Xin chào Java!
        
        // In và xuống dòng
        System.out.println("Dòng 1");
        System.out.println("Dòng 2");
        // Kết quả:
        // Dòng 1
        // Dòng 2
        
        // Xuống dòng rỗng
        System.out.println();
        System.out.println("Sau dòng trống");
    }
}

1.2. Định dạng đầu ra với printf()

Cú pháp:

System.out.printf("chuỗi định dạng", tham_số_1, tham_số_2, ...);

Các định dạng specifier:

Specifier	Kiểu dữ liệu	Ví dụ
`PTs`	String	`"PTs"` → “Hello”
`PTd`	số nguyên (decimal)	`"PTd"` → 123
`PTf`	số thực (floating)	`"PT.2f"` → 3.14
`PTc`	ký tự (character)	`"PTc"` → ‘A’
`PTb`	boolean	`"PTb"` → true/false
`PTn`	xuống dòng	`"PTn"` → new line

Cú pháp chi tiết:

PT[flags][width][.precision]conversion-character

Ví dụ:

// Chú ý, code dưới đây, hãy thay thế "PT" - ký hiệu phần trăm
public class PrintfDemo {
    public static void main(String[] args) {
        String name = "Nguyễn Văn A";
        int age = 25;
        double salary = 15000000.5678;
        
        // Cơ bản
        System.out.printf("Tên: PTs, Tuổi: PTd, Lương: PT.2fPTn", name, age, salary);
        
        // Căn lề trái/phải
        System.out.printf("|PT-20s|PT10d|PT15.2f|PTn", name, age, salary);
        
        // Thêm số 0 đằng trước
        System.out.printf("Số điện thoại: PT010dPTn", 912345678);
        
        // Định dạng tiền tệ
        System.out.printf("Lương: PT,.2f VNDPTn", salary);
        
        // Ngày tháng
        System.out.printf("Ngày: PTtFPTn", new java.util.Date());
    }
}

Phần 2: Nhập dữ liệu từ bàn phím

2.1. Sử dụng lớp Scanner

Cú pháp khai báo:

import java.util.Scanner;

Scanner scanner = new Scanner(System.in);

Các phương thức đọc dữ liệu:

Phương thức	Kiểu trả về	Mô tả
`nextLine()`	String	Đọc cả dòng (tới khi gặp Enter)
`next()`	String	Đọc một từ (tới khi gặp khoảng trắng)
`nextInt()`	int	Đọc một số nguyên
`nextDouble()`	double	Đọc một số thực
`nextBoolean()`	boolean	Đọc giá trị boolean
`nextByte()`	byte	Đọc số byte
`nextShort()`	short	Đọc số short
`nextLong()`	long	Đọc số long
`nextFloat()`	float	Đọc số float

Ví dụ cơ bản:

import java.util.Scanner;

public class ScannerBasic {
    public static void main(String[] args) {
        // Tạo đối tượng Scanner
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        // Đọc các kiểu dữ liệu khác nhau
        System.out.print("Nhập tên: ");
        String name = scanner.nextLine();
        
        System.out.print("Nhập tuổi: ");
        int age = scanner.nextInt();
        
        System.out.print("Nhập chiều cao (m): ");
        double height = scanner.nextDouble();
        
        System.out.print("Bạn có thích Java không? (true/false): ");
        boolean likesJava = scanner.nextBoolean();
        
        // Hiển thị kết quả
        System.out.printf("PTn=== THÔNG TIN ===");
        System.out.printf("PTnTên: PTs", name);
        System.out.printf("PTnTuổi: PTd", age);
        System.out.printf("PTnChiều cao: PT.2f m", height);
        System.out.printf("PTnThích Java: PTb", likesJava);
        
        // Đóng Scanner
        scanner.close();
    }
}

2.2. Vấn đề và giải pháp với Scanner

Vấn đề: Kết hợp nextLine() sau các phương thức khác

import java.util.Scanner;

public class ScannerProblem {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        System.out.print("Nhập tuổi: ");
        int age = scanner.nextInt();
        
        // Vấn đề: nextInt() không đọc ký tự newline
        System.out.print("Nhập tên: ");
        String name = scanner.nextLine(); // Sẽ đọc rỗng!
        
        System.out.println("Tuổi: " + age);
        System.out.println("Tên: " + name); // Tên sẽ rỗng!
        
        scanner.close();
    }
}

Giải pháp 1: Thêm nextLine() để xử lý newline

System.out.print("Nhập tuổi: ");
int age = scanner.nextInt();
scanner.nextLine(); // Đọc bỏ ký tự newline

System.out.print("Nhập tên: ");
String name = scanner.nextLine(); // Giờ sẽ hoạt động đúng

Giải pháp 2: Luôn dùng nextLine() và chuyển đổi

System.out.print("Nhập tuổi: ");
String ageInput = scanner.nextLine();
int age = Integer.parseInt(ageInput);

System.out.print("Nhập chiều cao: ");
String heightInput = scanner.nextLine();
double height = Double.parseDouble(heightInput);

Phần 3: Xử lý ngoại lệ (Exception Handling)

3.1. Cú pháp try-catch

Cú pháp cơ bản:

try {
    // Code có thể gây lỗi
} catch (Loại_Ngoại_Lệ tên_biến) {
    // Xử lý khi lỗi xảy ra
} finally {
    // Luôn thực thi (dù có lỗi hay không)
}

Các ngoại lệ thường gặp:

InputMismatchException: Nhập sai kiểu dữ liệu
NumberFormatException: Chuyển đổi chuỗi sang số không thành công
ArithmeticException: Lỗi tính toán (chia cho 0)
IOException: Lỗi nhập/xuất

3.2. Ví dụ xử lý ngoại lệ

import java.util.InputMismatchException;
import java.util.Scanner;

public class ExceptionHandling {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        try {
            System.out.print("Nhập số nguyên: ");
            int number = scanner.nextInt();
            
            System.out.print("Nhập số chia: ");
            int divisor = scanner.nextInt();
            
            int result = number / divisor;
            System.out.println("Kết quả: " + result);
            
        } catch (InputMismatchException e) {
            System.out.println("Lỗi: Bạn phải nhập số nguyên!");
            
        } catch (ArithmeticException e) {
            System.out.println("Lỗi: Không thể chia cho 0!");
            
        } catch (Exception e) {
            System.out.println("Lỗi không xác định: " + e.getMessage());
            
        } finally {
            System.out.println("Chương trình kết thúc.");
            scanner.close();
        }
    }
}

Phần 4: Đọc và ghi file văn bản

4.1. Ghi file

Cú pháp1: Dùng lớp FileWriter:

FileWriter writer = new FileWriter("tên_file.txt");
writer.write("nội dung");
writer.close();

Cú pháp 2: Dùng lớp PrintWriter:

PrintWriter writer = new PrintWriter("tên_file.txt");
writer.println("dòng 1");
writer.printf("Định dạng: %s", "giá trị");
writer.close();

Ví dụ:

import java.io.FileWriter;
import java.io.IOException;
import java.io.PrintWriter;

public class WriteFileExample {
    public static void main(String[] args) {
        // Sử dụng FileWriter
        try {
            FileWriter writer = new FileWriter("data.txt");
            writer.write("Dòng 1: Học Java\n");
            writer.write("Dòng 2: Nhập xuất file\n");
            writer.close();
            System.out.println("Đã ghi file thành công!");
        } catch (IOException e) {
            System.out.println("Lỗi ghi file: " + e.getMessage());
        }
        
        // Sử dụng PrintWriter
        try {
            PrintWriter pw = new PrintWriter("output.txt");
            pw.println("Tên: Nguyễn Văn A");
            pw.printf("Tuổi: %d%n", 25);
            pw.printf("Điểm: %.2f%n", 8.5);
            pw.close();
        } catch (IOException e) {
            System.out.println("Lỗi: " + e.getMessage());
        }
    }
}

4.2. Đọc file

Cú pháp 1: Dùng lớp BufferedReader:

BufferedReader reader = new BufferedReader(new FileReader("tên_file.txt"));
String line = reader.readLine();
reader.close();

Cú pháp 2: Dùng Scanner đọc file:

Scanner fileScanner = new Scanner(new File("tên_file.txt"));
while (fileScanner.hasNextLine()) {
    String line = fileScanner.nextLine();
}
fileScanner.close();

Ví dụ:

import java.io.BufferedReader;
import java.io.FileReader;
import java.io.IOException;
import java.util.Scanner;

public class ReadFileExample {
    public static void main(String[] args) {
        // Sử dụng BufferedReader
        System.out.println("=== Đọc bằng BufferedReader ===");
        try {
            BufferedReader br = new BufferedReader(new FileReader("data.txt"));
            String line;
            while ((line = br.readLine()) != null) {
                System.out.println(line);
            }
            br.close();
        } catch (IOException e) {
            System.out.println("Lỗi đọc file: " + e.getMessage());
        }
        
        // Sử dụng Scanner
        System.out.println("\n=== Đọc bằng Scanner ===");
        try {
            Scanner fileScanner = new Scanner(new java.io.File("output.txt"));
            while (fileScanner.hasNextLine()) {
                System.out.println(fileScanner.nextLine());
            }
            fileScanner.close();
        } catch (IOException e) {
            System.out.println("Lỗi: " + e.getMessage());
        }
    }
}

Phần 5: Bài tập thực hành

Bài tập 1: Tính tổng hai số

import java.util.Scanner;

public class SumTwoNumbers {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        System.out.print("Nhập số thứ nhất: ");
        double num1 = scanner.nextDouble();
        
        System.out.print("Nhập số thứ hai: ");
        double num2 = scanner.nextDouble();
        
        double sum = num1 + num2;
        System.out.printf("Tổng của PT.2f và PT.2f là: PT.2f%n", num1, num2, sum);
        
        scanner.close();
    }
}

Bài tập 2: Tính chỉ số BMI

import java.util.Scanner;

public class BMICalculator {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        System.out.println("=== TÍNH CHỈ SỐ BMI ===");
        System.out.print("Nhập cân nặng (kg): ");
        double weight = scanner.nextDouble();
        
        System.out.print("Nhập chiều cao (m): ");
        double height = scanner.nextDouble();
        
        double bmi = weight / (height * height);
        
        System.out.printf("PTn=== KẾT QUẢ ===PTn");
        System.out.printf("Cân nặng: PT.1f kgPTn", weight);
        System.out.printf("Chiều cao: PT.2f mPTn", height);
        System.out.printf("Chỉ số BMI: PT.2fPTn", bmi);
        
        if (bmi < 18.5) {
            System.out.println("Phân loại: Thiếu cân");
        } else if (bmi < 25) {
            System.out.println("Phân loại: Bình thường");
        } else if (bmi < 30) {
            System.out.println("Phân loại: Thừa cân");
        } else {
            System.out.println("Phân loại: Béo phì");
        }
        
        scanner.close();
    }
}

Bài tập 3: Quản lý sinh viên với file

import java.io.FileWriter;
import java.io.IOException;
import java.util.Scanner;

public class StudentFileManager {
    public static void main(String[] args) {
        Scanner scanner = new Scanner(System.in);
        
        System.out.println("=== NHẬP THÔNG TIN SINH VIÊN ===");
        System.out.print("Mã sinh viên: ");
        String id = scanner.nextLine();
        
        System.out.print("Họ tên: ");
        String name = scanner.nextLine();
        
        System.out.print("Điểm Toán: ");
        double math = scanner.nextDouble();
        
        System.out.print("Điểm Lý: ");
        double physics = scanner.nextDouble();
        
        System.out.print("Điểm Hóa: ");
        double chemistry = scanner.nextDouble();
        
        double average = (math + physics + chemistry) / 3;
        
        // Ghi vào file
        try {
            FileWriter writer = new FileWriter("students.txt", true);
            writer.write("=== SINH VIÊN ===\n");
            writer.write("Mã SV: " + id + "\n");
            writer.write("Họ tên: " + name + "\n");
            writer.write(String.format("Điểm Toán: PT.1f\n", math));
            writer.write(String.format("Điểm Lý: PT.1f\n", physics));
            writer.write(String.format("Điểm Hóa: PT.1f\n", chemistry));
            writer.write(String.format("Điểm TB: PT.2f\n", average));
            writer.write("=================\n\n");
            writer.close();
            
            System.out.println("\nĐã lưu thông tin vào file students.txt");
        } catch (IOException e) {
            System.out.println("Lỗi ghi file: " + e.getMessage());
        }
        
        scanner.close();
    }
}

Bài tập về nhà:

Viết chương trình tính tiền điện với bậc thang
Viết chương trình quy đổi tiền tệ (USD – VND)
Tạo chương trình nhật ký cá nhân (ghi và đọc từ file)

Bài 3: Nhập Xuất Dữ Liệu trong Java

Mục tiêu bài học:

Phần 1: Xuất dữ liệu ra màn hình

1.1. Các phương thức xuất dữ liệu cơ bản

1.2. Định dạng đầu ra với printf()

Phần 2: Nhập dữ liệu từ bàn phím

2.1. Sử dụng lớp Scanner

2.2. Vấn đề và giải pháp với Scanner

Phần 3: Xử lý ngoại lệ (Exception Handling)

3.1. Cú pháp try-catch

Phần 4: Đọc và ghi file văn bản

4.1. Ghi file

4.2. Đọc file

Phần 5: Bài tập thực hành

Bài tập 1: Tính tổng hai số

Bài tập về nhà:

Bài 2: Biến và Kiểu Dữ Liệu trong Java

Bài 4: Điều Khiển rẽ nhánh Trong Java